Vị trí Chùa Yên Tử: Núi Yên Tử, Thôn Nam Mẫu, Xã Thượng Yên Công, thành phố Uông Bí, tỉnh Quảng Ninh.

Chùa Yên Tử tọa lạc tại thôn Nam Mẫu, xã Thượng Yên Công, Thành phố Uông Bí, Tỉnh Quảng Ninh. Chùa được Phật Hoàng Trần Nhân Tông lựa chọn là nơi để tu hành sau khi truyền ngôi, đây cũng chính là nơi khai sinh ra phái Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử - dòng Phật giáo đặc trưng nổi tiếng tại Việt Nam.

Tìm kiếm kinh nghiệm đi chùa Yên Tử thì bạn cần phải biết về núi Yên Tử đầu tiên. Ngọn núi này có chiều dài lên đến 6.000 (tính theo đường đi bộ), toạ lạc ở độ cao 1.068 m so với mực nước biển, thuộc dãy núi Đông Triều, nằm giáp ranh 2 tỉnh Quảng Ninh (phía Đông) và tỉnh Bắc Giang (phía Tây). Trước kia, ngọn núi này được gọi là Bạch Vân Sơn do lúc nào đỉnh núi cũng được bao phủ bởi những lớp mây mù bồng bềnh. Chùa Yên Tử được biến đến là “đất tổ Phật Giáo Việt Nam”, cũng là nơi phát tích Thiền phái Trúc Lâm bây giờ.

Núi Yên Tử còn là nơi sở hữu thảm thực vật xanh bạt ngàn, phong phú thu hút những đôi chân không biết mệt mỏi đến khám phá. Ngoài ra, nơi này còn lưu trữ hệ thống di tích văn hóa, lịch sử gắn liền thời nhà Trần và Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Chặng đường chinh phục đỉnh thiêng Yên Tử – Chùa Đồng 6.000 m dài hơi có thể mất tới 6 tiếng đồng hồ. Bạn phải băng qua những am tháp, bia chùa nép mình giữa các rừng cây trúc đại thụ, rừng tùng đẹp ngút ngàn trên chuyến đi hành hương.

Chùa Yên Tử Quảng Ninh ở thành phố Uông Bí 

Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử gắn liền với tên tuổi Phật hoàng Trần Nhân Tông (1258 - 1308), vị vua từng lãnh đạo quân dân thời Trần hai lần đánh thắng quân Nguyên - Mông, rồi từ bỏ ngai vàng, lên Yên Tử tu hành, sáng lập ra Thiền phái Trúc Lâm đậm màu sắc Việt.

Thiền viện Trúc Lâm Yên Tử do Phật hoàng Nhân Tông sáng lập

Trong lịch sử, Yên Tử luôn là một trong những trung tâm Phật giáo của cả nước, gắn với nhiều kiến trúc cổ, được xây dựng qua các thời kỳ lịch sử khác nhau (Lý, Trần, Lê, Nguyễn).

Về địa lý, Yên Tử là dãy núi thấp, thuộc hệ thống cánh cung Đông Triều, một vùng địa chất được hình thành từ kỷ Đệ tứ, với các loại đá gốc, như sa thạch, sỏi kết sạn và phù sa cổ… Địa hình, địa chất phức tạp của khu vực đã kiến tạo nên các điểm cảnh quan kỳ vĩ, như thác Ngự Dội, thác Vàng, thác Bạc, cổng Trời, đường Tùng, rừng trúc, đỉnh núi Yên Tử…, nơi có những kiến trúc cổ truyền như hòa mình vào thiên nhiên hùng vĩ.

Khu vực Yên Tử có tổng diện tích tự nhiên khoảng 2686 ha, trong đó có 1736 ha rừng tự nhiên, đặc trưng cho hệ sinh thái rừng Đông Bắc, nơi còn bảo tồn được nhiều nguồn gen động, thực vật quý hiếm... 

Xen kẽ với thiên nhiên là hệ thống chùa, am, tháp… Ven lối dẫn lên các chùa, am, tháp thường trồng rất nhiều tùng. Trong khu vực này hiện còn khoảng hơn 200 cây tùng đại thụ, thuộc 4 nhóm quý hiếm, được trồng cách đây khoảng 700 năm. Ngoài đường tùng cổ thụ, rừng trúc ở đây cũng nổi tiếng từ ngàn xưa... Trúc là sản phẩm độc đáo của Yên Tử, tượng trưng cho sức sống dẻo dai, vẻ đẹp thanh bạch và tao nhã của tạo hóa. Có lẽ, đó cũng chính là lý do mà Trần Nhân Tông đã chọn nơi đây để tu hành và lấy tên "rừng Trúc", tức Trúc Lâm, để đặt tên cho dòng Thiền do ông sáng lập.

Hội Yên Tử là lễ hội hành hương vào mùa xuân, bắt đầu từ ngày 10 tháng Giêng hằng năm và kéo dài suốt 3 tháng mùa xuân.

Những giá trị lịch sử - văn hóa đặc biệt của khu di tích đã đưa Yên Tử trở thành một chốn thiêng trong đời sống tinh thần của người Việt. Để khẳng định giá trị đặc biệt của di tích, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định xếp hạng Di tích lịch sử và danh lam thắng cảnh Yên Tử là di tích quốc gia đặc biệt (Quyết định số 1419/QĐ-TTg ngày 27/09/2012).